Uyuşturucu Madde Ticareti Suçu ve Cezası

Uyuşturucu Madde Ticareti Suçu Nedir? (TCK 188)

6545 sayılı Türk Ceza Kanunu’muzun (TCK) 188. maddesinde “uyuşturucu veya uyarı madde imal ve ticareti” suç olarak tanımlanmıştır. İlgili maddeye göre uyuşturucu veya uyarı maddelerin imal, ithal veya ihraç edilmesi; ülke içinde satılması, satışa arz edilmesi, başkalarına verilmesi, sevk edilmesi, nakledilmesi, depolanması, satın alınması, kabul edilmesi, bulundurulması suçtur. Uyuşturucu veya uyarıcı maddenin satın alınması, kabul edilmesi veya bulundurulması halinde Türk Ceza Kanunu’nun 188. maddesinde belirtilen “uyuşturucu veya uyarı madde imal ve ticareti” suçunun oluşması için bu hareketlerin ticari amaçla yapılması gerekmektedir. Bu hareketlerin ticari amaçla yapılmaması, kullanılmak üzere uyuşturucu veya uyarı madde satın alınması, kabul edilmesi veya bulundurulması halinde TCK’nun 188. maddesinde tanımlanan uyuşturucu madde ticareti suçu oluşmaz ve TCK’nun 191. maddesinde tanımlanan “kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, kabul etmek veya bulundurmak ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanmak” suçu gündeme gelir.

Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde Nedir?

Türk Ceza Kanunu’nun gerekçesine göre, TCK’nun 188. maddesinde uyuşturucu maddelerin nelerden ibaret olduğu tanımlanmadığı gibi, bunların teker teker gösterilmesi yoluna da gidilmemiştir. Bu tutumun nedeni, uyuşturucu maddelerin ve aynı etkiyi yapan ilâç ve sentetiklerin kötüye kullanılmalarının yaptırım altına alınarak güçlü bir sosyal savunma sağlanmasıdır. Böylece zaman içinde yeniden ortaya çıkan ve uyuşturucu etkisi yapan maddelerin yaptırım dışı kalması önlenmiş olmaktadır. Somut bir olayda bir maddenin uyuşturucu veya uyarıcı madde olup olmadığı konusunda belirsizlik varsa veya bu bir tartışma konusu ise ilgili maddenin uyuşturucu veya uyarıcı madde olup olmadığı hususu bilirkişi ile incelenmeli ve çözümlenmelidir.

Uyuşturucu Madde Ticareti Suçunu Oluşturan Hareketler Nelerdir?

Uyuşturucu Madde İmal Etmek

Uyuşturucu Maddelere Dair 1961 Tek Sözleşmesi’nin 1. maddesinin 1-n bendine göre “imal” deyimi, istihsal hariç, uyuşturucu madde elde edilmesini mümkün kılan bütün işlemleri ifade eder ve uyuşturucu maddelerin arıtılması ve diğer uyuşturucu maddelere dönüştürülmesi işlemlerini de kapsar. Uyuşturucu madde imal etmek fiilinden bahsedilebilmesi için uyuşturucu maddenin üretilmiş olması gerekmektedir. İmal işleminin icrasına başlanmış ve ancak madde üretilmemiş ise suç teşebbüs aşamasında kalır.

Uyuşturucu madde imal edebilmek için birtakım ekipmanların varlığı gerekmektedir. Somut olayda elde edilen alet ve malzemeler nazara alınarak uyuşturucu madde imal edilip edilmediği hususunda bilirkişiden rapor alınması gerekmektedir (Yargıtay 10. CD, E. 2006/15034, K. 2006/13545).

Uyuştucu Madde İthal Veya İhraç Etmek

Uyuşturucu Maddelere Dair 1961 Tek Sözleşmesi’nin 1. maddesinin 1-m bendine göre “ithal” ve “ihraç” deyimleri, her biri özel anlamıyla birlikte, uyuşturucu maddelerin maddeten bir memleketten diğerine veya aynı memleketin bir ülkesinden diğerine nakledilmelerini ifade eder. Dolayısıyla uyuştucu madde ithal etmek, fiilen uyuşturucu maddeyi yurt dışından ülkeye getirmek iken; uyuşturucu madde ihraç etmek ise, fiilen uyuşturucu maddeyi ülkeden yurt dışına çıkarmayı ifade eder.

Yargıtay kararlarına göre ithal etme fiili, uyuşturucu maddenin ülke sınırlarına girmesi ile tamamlanır (Yargıtay 10. CD, E. 2015/2117, K. 2018/3111). Dolayısıyla uyuşturucu madde ithal etme suçu teşebbüse elverişli bir suç değildir. İhraç etme fiilinde ise suçun teşebbüs aşamasında kalması mümkündür. Nitekim Yargıtay’ın pasaport sonrası gümrük alanı içinde ele geçirlen maddelere ilişkin olarak sanık fiillerinin teşebbüs aşamasında kalan uyuşturucu madde ihraç etme suçunu oluşturduğuna yönelik kararları vardır (Yargıtay 9. CD, E. 2015/604, K. 2015/6200).

Uyuşturucu Madde Sevk Etmek Veya Nakletmek

Kişisel kullanım amacı dışında uyuşturucu maddenin bir yerden başka bir yere taşınması uyuşturucu madde ticareti suçunu oluşturacaktır. Sevk edilen veya nakledilen uyuşturucu maddenin kişisel kullanım amacıyla bir yerden başka bir yere taşınması halinde uyuşturucu madde ticareti suçu oluşmaz. Ancak bu durumda taşınan maddenin kişisel kullanıma uygun olması gerekmektedir.

Uyuşturucu Madde Depolamak

Uyuşturucu maddenin depolanması, kişisel kullanım amacı dışında uyuşturucu maddenin belli bir yerde tutulmasıdır. Kişisel kullanım amacıyla uyuşturucu maddenin belli bir yerde tutulması uyuşturucu madde ticareti suçunu oluşturmaz. Ancak bu durumda depolanan maddenin kişisel kullanıma uygun olması gerekmektedir.

Uyuşturucu Madde Satmak, Satışa Arz Etmek Veya Başkalarına Vermek

Uyuşturucu madde satmak veya satışa arz etmek fiilinin temelinde bir kazanç sağlama amacı vardır. Başkalarına vermek fiili ise uyuşturucu maddenin fiili olarak başkasına devredilmesidir ki bu fiil dahi uyuşturucu madde ticareti yapma suçunu oluşturmaktadır.

Yargıtay kararlarına göre uyuşturucu maddenin arkadaş ortamında birlikte kullanmak amacıyla verilmesi başkalarına verme kapsamında değerlendirilemez. Dolayısıyla uyuşturucu maddenin arkadaş ortamında birlikte kullanmak için verilmesi uyuşturucu madde ticareti suçunu değil, kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma suçunu oluşturur (Yargıtay 10. CD, E. 2012/13522, K. 2013/8959).

Uyuşturucu Maddeyi Satın Almak, Kabul Etmek Veya Bulundurmak

Uyuşturucu maddenin satın alınması belirli bir bedel karşılığında uyuşturucu maddenin fiili olarak devralınması iken uyuşturucu maddeyi kabul etmek, bir bedel ödemeksizin uyuşturucu maddenin devralınmasıdır. Uyuşturucu madde bulundurmak ise uyuşturucu maddenin kullanıma hazır şekilde tutulmasıdır. Ancak uyuşturucu madde satın almak, kabul etmek veya bulundurmak suçunun uyuşturucu madde ticareti suçunu oluşturabilmesi için uyuşturucu maddenin kişisel kullanıma uygun olmaması gerekir. Eğer uyuşturucu madde kişisel kullanıma uygun ise uyuşturucu madde ticareti suçu oluşmayacaktır.

İzinsiz Kenevir Ekmek

Kenevir ekme fiili, TCK’nun 188. maddesinde uyuşturucu madde ticareti suçunu oluşturan eylemler arasında sayılmamıştır. Ancak 2313 sayılı Uyuşturucu Maddelerin Murakabesi Hakkında Kanun’da kenevir ekmenin hangi şartlarda cezayı gerektirdiği hüküm altına alınmıştır.

Hangi eylemlerin uyuşturucu madde ticareti suçu oluşturduğuna ilişkin Yargıtay kararlarına ulaşmak için tıklayınız.

Uyuşturucu Madde Ticareti Suçunun Cezası Nedir?

Uyuşturucu veya uyarıcı maddeleri ruhsatsız veya ruhsata aykırı olarak imal, ithal veya ihraç eden kişi, yirmi yıldan otuz yıla kadar hapis ve ikibin günden yirmibin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.

Uyuşturucu veya uyarıcı maddeleri ruhsatsız veya ruhsata aykırı olarak ülke içinde satan, satışa arz eden, başkalarına veren, sevk eden, nakleden, depolayan, satın alan, kabul eden, bulunduran kişi, on yıldan az olmamak üzere hapis ve bin günden yirmibin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır. Ancak, uyuşturucu veya uyarıcı madde verilen veya satılan kişinin çocuk olması hâlinde, veren veya satan kişiye verilecek hapis cezası on beş yıldan az olamaz.

Uyuşturucu veya uyarıcı etki doğurmamakla birlikte, uyuşturucu veya uyarıcı madde üretiminde kullanılan ve ithal veya imali resmi makamların iznine bağlı olan maddeyi ülkeye ithal eden, imal eden, satan, satın alan, sevk eden, nakleden, depolayan veya ihraç eden kişi, sekiz yıldan az olmamak üzere hapis ve bin günden yirmibin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.

Cezanın Artırılmasını Gerektiren Haller

Aşağıdaki durumların varlığı halinde kişiye verilecek ceza yarı oranında artırılır:

  • Uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin eroin, kokain, morfin, sentetik kannabinoid ve türevleri veya bazmorfin olması,
  • Fiillerin; okul, yurt, hastane, kışla veya ibadethane gibi tedavi, eğitim, askerî ve sosyal amaçla toplu bulunulan bina ve tesisler ile bunların varsa çevre duvarı, tel örgü veya benzeri engel veya işaretlerle belirlenen sınırlarına iki yüz metreden yakın mesafe içindeki umumi veya umuma açık yerlerde işlenmesi,
  • Suçların, üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi hâlinde verilecek ceza yarı oranında, suç işlemek için teşkil edilmiş bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hâlinde, verilecek ceza bir kat artırılır.
  • Üretimi resmi makamların iznine veya satışı yetkili tabip tarafından düzenlenen reçeteye bağlı olan ve uyuşturucu veya uyarıcı madde etkisi doğuran her türlü madde TCK 188’de tanımlanan fiillere konu olduğunda bunlar hakkında da uyuşturucu madde ticareti suçu kapsamında cezaya hükmolunur. Ancak, verilecek ceza yarısına kadar indirilebilir.
  • Suçların tabip, diş tabibi, eczacı, kimyager, veteriner, sağlık memuru, laborant, ebe, hemşire, diş teknisyeni, hasta bakıcı, sağlık hizmeti veren, kimyacılıkla veya ecza ticareti ile iştigal eden kişi tarafından işlenmesi halinde, verilecek ceza yarı oranında artırılır.

Uyuşturucu Madde Ticareti Suçunda Etkin Pişmanlık Nedir? (TCK 192)

Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçlarına iştirak etmiş olan kişi, resmi makamlar tarafından haber alınmadan önce, diğer suç – ortaklarını ve uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin saklandığı veya imal edildiği yerleri merciine haber verirse, verilen bilginin suç ortaklarının yakalanmasını veya uyuşturucu veya uyarıcı maddenin ele geçirilmesini sağlaması halinde, hakkında cezaya hükmolunmaz.

Bu suçlar haber alındıktan sonra gönüllü olarak, suçun meydana çıkmasına ve fail veya diğer suç ortaklarının yakalanmasına hizmet ve yardım eden kişi hakkında verilecek ceza, yardımın niteliğine göre dörtte birden yarısına kadarı indirilir.

Uyuşturucu madde ticareti suçunu işleyen failin etkin pişmanlıktan yararlanarak ceza indirimi aldığı durumlara ilişkin Yargıtay kararlarına ulaşmak için tıklayınız.

Hakkınızda açılmış bir dava olup olmadığını bu linkten öğrenebilirsiniz.